You are here:

Kao slon u spavaćoj sobi – O erektilnoj disfunkciji i njenim uzrocima

Za mnoge muškarce, erektilna disfunkcija (ED) je neprijatna tema za razgovor. Stid ili strah od neprijatnog odgovora ponekad nadjačaju volju i hrabrost da se otvore i podele problem sa partnerom ili prijateljem, ili čak da potraže stručnu pomoć. Ipak, bitno je znati da je ED jedan od najučestalijih oblika muške seksualne disfunkcije, koja pogađa 150 miliona muškaraca širom sveta. Bez odgovarajućeg tretmana, može naštetiti seksualnom zdravlju kao i samopouzdanju, i narušiti intimni odnos između partnera.

 

Šta uzrokuje erektilnu disfunkciju i kako se tačno manifestuje? Nastavite da čitate da biste saznali više.

 

Šta je erektilna disfunkcija (ED)?

 

ED se definiše kao kontinuirana (hronična) nesposobnost da se postigne i održi erekcija dovoljna za zadovoljavajući seksualni odnos. To je disfunkcija koja čini deo šireg pojma, ranije nazvanog „impotencija“, koji obuhvata niz drugih problema seksualne disfunkcije, uključujući one koji se odnose na seksualni nagon, ejakulaciju, postizanje orgazma i druge.

 

Iako većina muškaraca ima povremene probleme prilikom postizanja erekcije, uporne ili ponavljajuće probleme s erekcijom treba profesionalno dijagnostikovati i lečiti, posebno jer mogu ukazivati na prikrivenu sistemsku bolest. Osim fizičke manifestacije, erektilna disfunkcija može imati emocionalne simptome kao što su nisko samopouzdanje, anksioznost, depresija i osećaj frustracije i stresa, koje često doživljavaju oba partnera.

 

Međutim, važno je zapamtiti da niste sami, i iako se o problemu ne govori dovoljno – on je izuzetno čest. ED se može manifestovati u bilo kom životnom dobu među muškarcima koji su seksualno aktivni, ali rasprostranjenost problema raste sa godinama: oko 10-20% muškaraca mlađih od 40 godina pati od ED, u poređenju sa 50% muškaraca od 50 i više godina, i oko 70-95% muškaraca starosti 70 i više godina. Dok svake godine u Izraelu oko 70 hiljada muškaraca bude novodijagnostikovano sa ED, nažalost mnogi od njih nisu upoznati sa osnovnim činjenicama vezanim za ovu disfunkciju, a samo mali procenat traži medicinsku pomoć.

 

Kako se to dešava? Hajde da pričamo o anatomiji

 

Erekcija je posledica složenog fiziološkog procesa, koji uključuje vreme i koordinaciju između vaskularnog sistema i psiholoških, neuroloških i hormonalnih mehanizama, koji zajedno utiču na promene penisa i njegovu transformaciju iz opuštenog u rigidno i erektno stanje. Shodno tome, problem u bilo kojoj fazi gore navedenih procesa može izazvati disfunkciju.

 

Malo anatomije: penis se sastoji od dve cilindrične komore napravljene od sunđerastog mišićnog tkiva, nazvanog Corpus Cavernosum (Crtež 1). Erekcija se javlja kada seksualna stimulacija koja je rezultat dodira ili misli prođe poput električnog signala iz mozga na nervne sklopove duž kičmene moždine u penis. To pokreće oslobađanje molekula po imenu azot oksid (NO), koji uzrokuje opuštanje mišića kavernozuma i širenje krvnih sudova. Shodno tome, dotok krvi u penis se povećava, kavernozne komore se pune krvlju i penis postaje krut i uspravan. Istovremeno, lanac biohemijskih reakcija aktivira enzim PDE5, koji je aktivan u obrnutom stadijumu, u kojem penis ponovo postaje mekan. Ovo je važan enzim i njegova aktivnost je formirala osnovu za razvoj porodice lekova za lečenje ED, odnosno ‘PDE5 inhibitori’, koji uključuje čuveni lek Viagra. Ovi lekovi omogućavaju kontinuirano opuštanje mišićnog tkiva penisa kako bi se omogućila poboljšana, produžena erekcija.

 

Crtež 1 – opušten penis u poređenju sa penisom u erekciji

 

 

Kada je penis u erekciji, mišićno tkivo u krvnim sudovima kavernoznih komora se opušta, oni se pune i zadržavaju krv. Shodno tome, krvni pritisak u penisu se povećava, zbog čega on postaje krut.

 

Koji su uzroci ED?

 

Uzroci ED se mogu podeliti na fizičke ili psihološko/emocionalne (psihogene) kategorije ili na kombinaciju oba – prema mehanizmu njihovog razvoja. Ranije se smatralo da je ED nastao prvenstveno zbog emocionalnih problema kao što su anksioznost (anksioznost zbog učinka, strah od neuspeha tokom čina) ili depresija. Danas znamo da je većina slučajeva posledica fizičkih uzroka, a dijagnoza je ključna za dobijanje najefikasnijeg lečenja.

 

Fizički uzroci:

 

  • Vaskularni problemi – ovo je najčešći uzrok ED kod muškaraca starijih od 40 godina. Vaskularni problemi dovode do smanjenja dotoka krvi u penis, jer se arterije koje ga snabdevaju krvlju sužavaju. Faktori rizika uključuju stariju životnu dob, visok krvni pritisak, visok holesterol, aterosklerozu, pušenje i gojaznost. U ovoj situaciji delimična erekcija je moguća, a alternativno, da se postigne potpuna erekcija potrebno je više vremena. Problem u venskom sistemu (koji uzrokuje prebrzo oticanje krvi iz penisa) ili problem u krvnim sudovima penisa takođe se može manifestovati kao ED. U ovom slučaju, iako je erekcija i dalje verovatna, često nije dovoljno kruta ili se može izgubiti pre ili odmah nakon penetracije. Muškarci koji imaju i arterijske i venske probleme obično nisu u stanju da postignu potpunu erekciju.

 

  • Oštećenje nerava (centralni ili periferni nervni sistem) – bolesti kao što su multipla skleroza, Parkinson ili moždani udar mogu ugroziti sposobnost mozga da prenosi signale seksualnog uzbuđenja u reproduktivni sistem. Prolaps diska, oštećenje kičmene moždine (npr. posle operacije), frakture karlice, onkološki tretmani (npr. uklanjanje rasta ili zračenje raka creva/mokraćne bešike) mogu oštetiti inervaciju penisa.

 

  • Dijabetes jedan od najčešćih uzroka ED (u 50% slučajeva), zbog oštećenja krvnih sudova i perifernih nerava.

 

  • Hormonski uzroci – obično kao rezultat smanjenja testosterona– muškog polnog hormona u vezi sa starenjem, koji se verovatno manifestuje i smanjenim seksualnim nagonom (libidom). Isto tako, visoki nivoi prolaktina, neravnoteža tiroidnih hormona ili Kušingova bolest (koja uzrokuje oštećenje nadbubrežne žlezde), takođe mogu izazvati ED.

 

  • Anatomske promene – izazvane traumom ili prijapizmom – produžena i bolna erekcija bez seksualne stimulacije; Pejronijeva bolest, koja uzrokuje zakrivljenost penisa, kao i razvoj ožiljnog tkiva (npr. nakon terapije zračenjem).

 

  • Upotreba alkohola i droga

 

  • Vožnja bicikla na velike udaljenosti – jedinstvena situacija, gde pritisak na nerve koji vode do penisa nastavlja da utiče na nervnu funkciju nakon vožnje biciklom. S druge strane, nedostatak vežbanja takođe može izazvati ED.

 

Drugi uzroci uključuju urinarne probleme povezane sa benignim povećanjem prostate, pa čak i zarazom Covid-19 – kako proizilazi iz nedavne istraživačke studije.

 

U većini slučajeva fizički uzroci (osim povrede ili posle operacije) imaju tendenciju da vremenom evoluiraju u ED. Dakle, muškarac može imati povremenu ili delimičnu ED koja bi mogla postepeno da se pogorša, ali sem slučajeva hormonalnih problema, njegov seksualni nagon neće biti pogođen.

 

Psihološki uzroci:

 

Psihološki/emocionalni problemi su odgovorni za 1 od 10 slučajeva hronične ED. Kao opšte pravilo, psihološki/emocionalni uzrok ED je verovatniji od fizičkog uzroka – posebno ako dođe do noćne i ranojutarnje spontane erekcije

 

  • Anksioznost zbog učinka – muškarci povremeno imaju poteškoća u dobijanju ili održavanju erekcije. Kada dođe do takve epizode, oni se mogu suočiti sa anksioznošću zbog mogućnosti naknadnog ponovnog pojavljivanja. Ova zabrinutost sama po sebi može predstavljati prepreku za postizanje erekcije, što dovodi do još veće anksioznosti i time – začaranog kruga.

 

  • Različita psihološka stanja mogu izazvati ED, uključujući stres, anksioznost, probleme u odnosima ili intimnosti, depresiju, psihozu i još mnogo njih.

 

Budite pozitivni – postoji nada!

 

Počećemo od suštine – većina uzroka ED je reverzibilna ili se leči lekovima, medicinskim uređajima, terapijom ili njihovom kombinacijom. U slučajevima kada postoji blago oštećenje krvnih sudova, moguće je prvo pozabaviti različitim faktorima rizika, kroz uvođenje neophodnih promena životnog stila. Iznenadili biste se kada biste saznali kako vežbanje, prestanak pušenja i alkohola i pridržavanje ispravne ishrane u slučajevima dijabetesa i gojaznosti mogu da urade čuda – kako u prevenciji tako i u lečenju postojećih problema. Konsultujte se sa svojim lekarom za dijagnozu i informacije o najboljim opcijama za lečenje ED.

SLIČNI ČLANCI

Muškarac stoji na vrhu planine gledajući izlazak sunca, simbolizujući prevazilaženje problema sa erektilnom disfunkcijom
Problemi sa erektilnom disfunkcijom | Uzroci i lečenje
Šta se desilo sa mojom jutarnjom erekcijom?
Primena radiofrekventne energije u lečenju erektilne disfunkcije